Naścienna płaskorzeźba z Kryszną

Stara płaskorzeźba naścienna przestawiająca Krysznę z bambusowym fletem stojącego w pozie tribhanga (esowate wygięcie ciała w trzech miejscach – kolana, biodra, szyja/ramiona).
Do wykonania rzeźby użyto drewna tekowego. Z tyłu jest zamocowana zawieszka, dzięki której powieszenie rzeźby będzie ułatwione.

Kim jest Kryszna (Krishna)?

Kryszna to jedno z najważniejszych, najbardziej fascynujących i najpowszechniej czczonych bóstw w hinduizmie, uznawane za ósmą awatarę (wcielenie) boga Wisznu lub za najwyższego Boga samego w sobie.

W tradycji indyjskiej jego postać ma wiele oblicz, które ewoluowały na przestrzeni wieków:

• Boski pasterz (Gopala/Gowinda): To właśnie ta radosna, młodzieńcza odsłona, którą przedstawia ta rzeźba. Kryszna dorastał w sielskiej krainie Wryndawan wśród pasterzy (gopów) i pasterek (gopi). Jego gra na bambusowym flecie (wenu) miała mistyczną moc – jej dźwięk był tak piękny, że hipnotyzował ludzi, zwierzęta i całą naturę, symbolizując boski głos wzywający ludzkie dusze.

• Filozof i nauczyciel: W słynnym eposie Mahabharata, a dokładniej w pieśni Bhagawadgita, Kryszna porzuca beztroski wizerunek pasterza. Staje się tam rządcą, strategiem i woźnicą rydwanu wojownika Ardżuny, któremu przekazuje fundamentalne nauki o obowiązku (dharma), mądrości i miłości do Boga (bhakti).

• Boskie dziecko: Czczony jest również jako Bala Kryszna – psotny maluch, który podkradał matce masło, co w Indiach symbolizuje czystą, niewinną radość życia.

Charakterystyczny wygląd w sztuce: W ikonografii Kryszna przedstawiany jest najczęściej jako postać o ciemnobłękitnej lub granatowej skórze (słowo Krsna w sanskrycie oznacza dosłownie „czarny” lub „ciemny”, co metaforą nawiązuje do koloru chmury deszczowej przynoszącej życie). Niemal zawsze towarzyszy mu flet, a jego głowę często zdobi korona z piórem pawia.

W skrócie: Kryszna to bóstwo łączące w sobie ziemską radość, zmysłowość i miłość z najwyższą mądrością metafizyczną.